Wat is een onverschuldigde betaling? ∙ Leggle

Wat is een onverschuldigde betaling?

Een onverschuldigde betaling is – simpel gezegd – een betaling (of prestatie) die eigenlijk niet de bedoeling was. Het wil zeggen dat je iemand een geldsom of goed hebt gegeven, zonder dat daar een rechtsgrond voor was (zoals een aankoop, schuld of schenking). Een onverschuldigde betaling is dus een betaling waar niet tegenover staat, een fout. In de wet staat het als volgt:

“Het zonder rechtsgrond presteren, bijvoorbeeld betaling aan een verkeerder persoon waar geen grond voor aanwezig is, geeft degene die presteerde het recht het gepresteerde terug te vorderen. Betreft de onverschuldigde betaling een geldsom, dan strekt de vordering tot teruggave van een gelijk bedrag. Degene die zonder rechtsgrond een prestatie van andere aard heeft verricht, heeft eveneens jegens de ontvanger recht op ongedaanmaking daarvan.”

In de praktijk betekent het vaak dat er per ongeluk geld is overgemaakt naar de verkeerde rekening. Of je hebt te veel betaald voor een factuur, je maakte bijvoorbeeld € 3000,- over in plaats van € 300,-. Ook kan het zijn dat je een factuur per ongeluk twee keer betaald hebt. Dat kan schrikken zijn. Ben je dat geld nu kwijt? Gelukkig niet. De ontvanger van de onverschuldigde betaling is volgens de wet verplicht om het geld terug te geven, soms zelfs mét rente.

Zodra er sprake is van een onverschuldigde betaling ontstaat er een verbintenis tussen beide partijen: de één heeft recht op teruggave, de ander moet hetzelfde goed (in dezelfde staat!) teruggeven.

Helaas gaat dat niet altijd even makkelijk. Misschien wil de ontvanger het geld niet teruggeven of hij heeft het zelfs al uitgegeven. In zo’n situatie kan het handig zijn om een jurist te bellen.

Het gaat niet altijd over geld

Hoewel ‘betaling’ impliceert dat er sprake is van een geldsom, kan het ook gaan om een onverschuldigde betaling van goederen of van diensten. Het begrip moet dus breed worden opgevat.

onverschuldigde-betaling

Voorbeelden van onverschuldigde betalingen

Wanneer is iets nu precies een onverschuldigde betaling? Er zijn genoeg voorbeelden. We hebben er hier een aantal op een rij gezet.

  • Er wordt geld overgemaakt naar het verkeerde bankrekeningnummer. Dankzij het IBAN-nummer komt dit tegenwoordig minder vaak voor.
  • Een factuur wordt per ongeluk twee keer betaald. Bij de tweede betaling is er geen rechtsgrond en kan het bedrag worden teruggeëist.
  • Er wordt een te groot bedrag overgemaakt bij het betalen van een factuur, een ‘0-tje’ teveel bijvoorbeeld.
  • Het sluiten van een rechtsgeldige overeenkomst, die achteraf (om welke reden dan ook) vernietigd wordt. De rechtsgrond voor de betaling valt dan weg, het geen al geleverd/betaald is moet worden teruggedraaid.
  • In een bepaalde zaak veroordeeld de rechter de tegenpartij tot het betalen van een bepaald bedrag. Dit geld kan direct gevorderd worden. Hij gaat echter in hoger beroep en wint, het vonnis wordt vernietigd. Er is nu sprake van een onverschuldigde betaling.
  • Een incassobureau stuurt brieven rond waarin staat dat er betaald moet worden. Dit klopt niet, want er is geen vordering. De ontvanger betaalt het bedrag wel. Naast dat dit strafbaar is, is er nu sprake van een onverschuldigde betaling.
  • Een schilder schildert jouw huis, in plaats van het huis van de buren. De schilder heeft dan onverschuldigd betaald.
  • Je hebt 20 laptops besteld, maar de leverancier levert er te veel. De te veel geleverde laptops zijn onverschuldigd betaald. De leverancier kan deze terugvorderen.

Verbintenis tot terugbetaling

Als blijkt dat er sprake is van een onverschuldigde betaling, zal de geldsom of het goed moeten worden terugbetaald. Er ontstaat een verbintenis van terugbetaling. Dat wil dus zeggen dat de ontvanger verplicht is om terug te betalen. Er zijn hierbij 2 opties:

  • De ontvanger was ter goeder trouw: de ontvanger dacht dat het goed daadwerkelijk voor hem was. Hij kan de kosten en eventuele schade die hij heeft geleden door de onverschuldigde betaling vergoed krijgen.
  • De ontvanger was niet ter goeder trouw: hij wist eigenlijk wel dat het goed niet voor hem was, maar heeft het toch gebruikt/gehouden. Hij zal eventuele schade aan het goed moeten vergoeden en/of rente moeten betalen.

Soms kan het bij een onverschuldigde betaling gaan om bederfelijke waar. De ontvanger kan het daardoor niet meer in dezelfde staat teruggeven. Ook kan er schade zijn ontstaan aan het goed. De verbintenis kan niet meer correct worden nagekomen. In dat geval kan er een schadevergoeding worden geëist, maar alléén als de ontvanger niet ter goeder trouw was.

Een onverschuldigde betaling terugvorderen

De ontvanger is dus verplicht om de geldsom of het goed terug te betalen. Meestal is in dit soort situaties een vriendelijk briefje genoeg. Je geeft aan dat er een fout is gemaakt en je de goederen terug wenst te krijgen. Als het omeen verkeerde overboeking gaat, neem dan eest contact op met je bank. Zij zullen de ontvanger verzoeken om het bedrag terug te storten. Doet hij dat niet, dan krijg je van jouw bank zijn naw-gegevens. Je kunt dan nog drie dingen doen:

  1. je neemt nog een keer zelf contact op,
  2. je stapt naar de rechter, of
  3. je schakelt een incassobureau in.

Geeft de ontvanger het niet terug en is het bedrag (of de waarde) groot genoeg, dan is het verstandig om een jurist in te schakelen om een vordering uit onverschuldigde betaling af te dwingen, desnoods via de rechter. De vuistregel is dat de vordering minimaal € 500,- moet bedragen om er een zaak van te kunnen maken.

fixprice-2Stort de ontvanger het geld op uw bankrekening terug en maakt hij daar kosten voor? Dan heeft hij recht op een vergoeding van deze kosten.

Wat als het goed niet kán worden teruggevorderd?

Soms kan een goed onmogelijk worden teruggevorderd. Denk aan het voorbeeld met de schilder die het verkeerde huis schildert. Hij kan moeilijk de verf van het huis afhalen, en daar schiet ook niemand wat mee op. De eigenaar van het huis is nu een betaling verschuldigd aan de schilder, ook al heeft hij helemaal niet om die schilderbeurt gevraagd! Bij een onverschuldigde betaling van diensten (of andere dingen die niet kunnen worden teruggevorderd) geldt de regel dat er gekeken moet worden naar wat de ontvanger er op dat moment voor over zou hebben gehad. Er spelen dus verschillende dingen mee: wat was de staat van het huis? Was het pas geschilderd of was dat al 10 jaar niet meer gedaan… Is het huis in waarde gestegen? De waarde van de dienst moet voor zover dat redelijk is worden terugbetaald. De terugbetaling is alleen verplicht als de ontvanger:

  • verrijkt is door de prestatie, het huis is bijvoorbeeld meer waard geworden,
  • het hem is toe te rekenen dat de prestatie is verricht, hij heeft de schilder zien schilderen maar er niets van gezegd of,
  • hij heeft toegezegd een tegenprestatie te verrichten.

Dit lijkt misschien een lucratieve business voor de schilder, maar dat is niet zo. Hij krijgt hoogstens een fractie van zijn originele rekening betaald. Hij loopt dus flink wat geld mis en heeft vooral pech.

Onvershuldigde betaling terugvorderen? Zowel bij een buitengerechtelijk als in een juridische procedure kan jouw jurist je adviseren over de mogelijkheden.

Jouw marktplaats voor juristen

De juiste expertise
Specialisten gecontroleerd door Leggle
Een vaste prijs
Niet goed, geld terug

hulp bij onverschuldigde betaling terugvorderen

Wat kun je zelf doen bij een onverschuldigde betaling

  • Storneren (de overboeking terughalen) is bij een verkeerde betaling niet mogelijk.
  • Neem contact op met je bank. Eén telefoontje van je bank aan de ontvanger is vaak genoeg.
  • Weet dat de ontvanger altijd het geld zélf moet terugstorten.

Zo helpen wij jou:

Wil je een onverschuldigde betaling terugkrijgen? Soms kan een stevige juridische brief van een jurist al genoeg zijn. Gaat het om een groot bedrag? Dan kun je samen met een jurist een gerechtelijke procedure starten. Jouw jurist heb je bij Leggle zo gevonden. De juiste expertise, ervaring, prijs én het goede gevoel klik je in een paar minuten bij elkaar.

Lees hoe we jou kunnen helpen

Tips bij contracten
  • Zorg dat je contract rechtsgeldig is
  • Laat je contract checken door een jurist
  • Vermijd oubollig taalgebruik en moeilijke woorden