Portretrecht: hoe werkt dat precies? ∙ Leggle

Wat is portretrecht?

Als je een foto maakt, heb je daarop auteursrecht. Dit geldt natuurlijk ook voor portretten. Toch mag je foto’s van personen, niet zomaar publiceren. Ook de gene die op de foto staat (de geportretteerde), heeft namelijk bepaalde rechten. Dit heet portretrecht. Want wat als je op een feestje gefotografeerd wordt? Dat zou je zakelijk kunnen schaden. Of een familiefoto wordt zomaar gebruikt in een advertentie. Iemand verdient dan geld, met jouw foto. Het portretrecht beschermt je daartegen. Is de foto in opdracht gemaakt? Dan mag je als geportretteerde, zelf de foto kopiëren en (in bepekte mate) publiceren. Mits je de naam van de fotograaf erbij zet. Deze regels gelden natuurlijk net zo goed voor films.

Wat is een portret? Een portret is niet alleen een foto van je gezicht. Het is een foto waarop iemand herkenbaar is. Dus zelfs met een zwart balkje over de ogen, kan een foto nog een portret zijn.Een herkenbare karikatuur ook.

portetrecht

Portretrecht en soorten portretten

In het portretrecht zijn twee soorten portretten: portretten die in opdracht zijn gemaakt en portretten die dat niet zijn. Bij de eerste kun je denken aan een fotoshoot door een professioneel fotograaf. Portretten zonder opdracht zijn bijvoorbeeld foto’s die gemaakt zijn op een evenement of door paparazzi.

Er zijn twee soorten portretrecht:

  • Portret dat in opdracht is gemaakt: mag alleen worden gepubliceerd met toestemming van alle geportretteerden (en de auteur).
  • Portret dat niet in opdracht is gemaakt: mag zonder toestemming van de geportretteerde worden gepubliceerd.

Bij een portret dat niet in opdracht is gemaakt, moet de publicist rekening houden met de belangen van de persoon op de foto. Heeft deze een redelijk belang tegen publicatie? Dan mag hij gebruik van de foto verbieden of (na publicatie) een schadevergoeding eisen. Een foto van een professioneel model mag bijvoorbeeld niet zomaar gepubliceerd worden, omdat zij hier normaal geld voor vraagt. Ook een beschamende foto, wil niet iedereen zomaar terugzien in de krant. Het portretrecht is er om je daartegen te beschermen.

Portret zonder opdracht

Is een portret niet in opdracht gemaakt, dan mag de geportretteerde bezwaar maken tegen publicatie van de foto. Hij moet dan wel een redelijk belang aanvoeren. Dat kan bijvoorbeeld privacyschending zijn of een commercieel belang. Bij privacy gaat het over het respecteren van de persoonlijke levenssfeer. De rechter moet een afweging maken tussen vrijheid van meningsuiting en schending van het portretrecht. Het is immers niet verboden om mensen op straat te fotograferen en die foto’s te gebruiken in de krant. Er zijn nu eenmaal altijd passanten. Maar op een naaktstrand is het een ander verhaal. Bij commerciële belangen, kun je denken aan een foto van een bekende Nederlander die zonder toestemming in een advertentie wordt gebruikt.

Vaste camera’s ophangen in de openbare ruimte, mag dat? Nee, tenzij het duidelijk is aangekondigd. Ook stiekem fotograferen of filmen in een niet-publieke ruimte is natuurlijk niet toegestaan.

click-2Hoe bekender iemand is, hoe minder hij kan doen tegen privacyschending in het kader van (roddel)journalistiek.

Portret in opdracht

Bij een portret in opdracht gelden andere regels. Dit zijn foto’s gemaakt door bijvoorbeeld een fotograaf. Degene die de foto’s maakt, heeft auteursrecht op de foto. Hij mag bepalen waar de foto’s worden gepubliceerd en mag daar geld voor vragen. Dat betekent niet, dat de geportretteerde er niets meer over te zeggen heeft. Voor openbaarmaking is toestemming van zowel de fotograaf als de geportretteerde nodig. Een fotograaf mag jouw foto’s bijvoorbeeld niet zomaar op zijn website zetten. Staan er meer mensen de foto? Dan heeft hij van iedereen toestemming nodig. Als geportretteerde, mag je ook niet zomaar alles met de foto doen. Je mag kopieën maken, maar alleen voor eigen gebruik. Wil je de foto ergens laten publiceren? Dan vraag je de fotograaf om toestemming en zorg je dat zijn naam bij de foto wordt vermeld.

Foto’s op het internet

Je hebt een foto op Facebook of Instagram gezet. Opeens zie je jouw foto, op een andere website of zelfs in een advertentie. Mag dat? In principe heb je auteursrecht op jouw foto’s. Anderen mogen daar – ook als je ze op social media plaatst – niet zomaar mee aan de haal gaan. Maar let op: meestal geef je het platform een licentie op de foto’s die je plaatst. Dit staat meestal in de algemene voorwaarden. Je hebt dus toestemming gegeven om jouw foto’s te gebruiken, bijvoorbeeld in advertenties. Toch blijf je ook hier portretrecht hebben. Vind je dat het gebruik van de foto je privacy schaadt? Dan kun je vragen of ze hem willen verwijderen.

Schending portretrecht

Wat als je nietsvermoedend over de wallen naar de trein loopt? Je wordt gefotografeerd en jouw foto verschijnt in de krant met de kop ‘loeren naar de hoeren’. Het gebeurde een vrouw en zij ontving daarvoor een fikse schadevergoeding. Door schending portretrecht werd haar goede naam geschaad. Dit laat zien dat zelfs bij foto’s gemaakt in het openbaar, sprake kan zijn van schending portretrecht. Wie op de foto staat, kan via portretrecht publicatie van de foto verbieden – áls hij daar een redelijk belang tegen kan aanvoeren. Het meest voorkomende belang is privacy. Voor bekende personen is er ook een commercieel belang. Ze hadden namelijk geld kunnen verdienen met de foto. Wordt jouw foto in een reclame gebruikt? Dan is er ook al snel sprake van commercieel belang. Er wordt immers geld verdient met jouw foto.

Wat kun je doen bij inbreuk portretrecht?

Wat als er sprake is van inbreuk portretrecht? De makkelijkste manier om publicatie van je foto te voorkomen is door contact op te nemen met de publicist. Is je foto al gebruikt en vind je dat onrechtmatig? Dan kun je een schadevergoeding eisen. Dat doe je door een sommatiebrief te laten sturen door een jurist. Als dat niet werkt, kun je naar de rechter stappen. Je kan dan een kort geding aanspannen wegens schending potretrecht, waarin je een verbod eist op gebruik van je foto plus een (eventuele) schadevergoeding. Een advocaat of jurist gespecialiseerd in auteursrecht kan je daarbij helpen.

Portretrecht schadevergoeding

Als je schade hebt door de schending van jouw portretrechten, kun je een schadevergoeding claimen. Je hoeft niet aan tienduizenden euro’s te denken, maar toch kun je er aardig bedrag aan overhouden. Bedenk, dat als je ze zaak wint, de kosten voor jouw advocaat ook worden vergoed. Vraag een jurist om advies als je wilt weten waar jij recht op hebt. Daarvoor kun je gebruik maken van onze gratis intake.

Wordt jouw portretrecht geschonden? Een advocaat portretrecht helpt om dat -wat van jou is- te beschermen.

Jouw marktplaats voor juristen

De juiste expertise
Specialisten gecontroleerd door Leggle
Een vaste prijs
Niet goed, geld terug

hulp bij portretrecht

Wat kun je zelf doen bij schending portretrecht

  • Probeer het probleem eerst op te lossen met degene die jouw foto heeft gebruikt
  • Verzamel alle correspondenties, publicaties, advertenties, telefoongesprekken en bonnetjes omtrent de schending van jouw portretrecht
  • Stuur samen met een jurist een sommatiebrief wegens inbreuk op portretrechten

Zo helpen wij jou:

Inbreuk portretrecht? Bescherm jouw portretrechten. Verbied het gebruik van jouw foto en/of claim een schadevergoeding! Jouw advocaat portretrecht heb je bij Leggle zo gevonden. De juiste expertise, ervaring, prijs én het goede gevoel klik je in een paar minuten bij elkaar.

Lees hoe we jou kunnen helpen

Tips bij een portretrecht
  • Bedenk of er sprake is van redelijk belang
  • Het portretrecht geldt tot 10 jaar na overlijden
  • Schakel juridische hulp in bij een conflict