Wanneer vindt vereffening van de nalatenschap plaats?

Wanneer iemand overlijdt, zal de erfenis verdeeld moeten worden. Dit gebeurt volgens de wettelijke verdeling of volgens de wensen in het testament. De erfgenamen hebben drie opties: de erfenis ‘zuiver’ aanvaarden, beneficiair aanvaarden of verwerpen. Zodra één van de erfgenamen de erfenis beneficiair aanvaardt, is vereffening verplicht.

Beneficiair aanvaarden betekent dat je de nalatenschap accepteert ‘onder voorrecht van boedelbeschrijving’. Er wordt dus eerst in kaart gebracht wat de bezittingen en schulden precies zijn. De schulden worden vervolgens vanuit de erfenis betaald. Je bent daardoor dus niet zelf aansprakelijk voor eventuele schulden van de overledene. De schuldeisers gaan altijd voor, wat er daarna overblijft mogen de erfgenamen onderling verdelen. Vereffening vindt plaats in de volgende situaties:

  • Als de nalatenschap door een erfgenaam beneficiair is aanvaard (tenzij aan bepaalde voorwaarden is voldaan).
  • Als de rechtbank op verzoek van een belanghebbende (dat kan een erfgenaam of schuldeiser zijn) een vereffenaar heeft benoemd.

Wanneer vereffening nalatenschap nodig is zal er een vereffenaar worden aangewezen. Deze zal de procedure van vereffening doorlopen en de erfenis zo goed mogelijk afwikkelen.

vereffening-nalatenschap
Een minderjarige erfgenaam kan uitsluitend beneficiair aanvaarden, daardoor komt vereffening nogal eens voor.

Wanneer is vereffening niet nodig?

Er zijn ook situaties dat vereffening niet nodig is. In principe is het vereffenen van de nalatenschap verplicht, zodra één erfgenaam de erfenis beneficiair aanvaard. Toch zijn er uitzonderingen. In sommige gevallen kan er namelijk sprake zijn van vrijstelling van vereffening. Dat kan zo zijn in de volgende situaties:

  • Als er een executeur is die kan aantonen dat de nalatenschap ruimschoots toereikend is om de schulden van te betalen.
  • Als er een wettelijk vertegenwoordiger (meestal een ouder of voogd) van een erfgenaam ontheffing heeft gekregen, omdat het saldo van de nalatenschap positief is (hij moet daarvoor een verzoek indienen bij de kantonrechter).
  • Als de wettelijke verdeling van toepassing is en de langstlevende partner de nalatenschap niet beneficiair heeft aanvaard.

Wat is een vereffenaar?

De vereffenaar is degene die de vereffeningsprocedure uitvoert. Meestal is het uitgangspunt, dat de erfgenamen samen optreden als vereffenaar. Zij zijn dan ook gezamenlijk verantwoordelijk voor de afwikkeling van de vereffening. Dit kan voor discussies zorgen, waardoor hulp van een jurist of mediator nodig is. Ook kan het zijn dat de rechtbank een vereffenaar benoemd. Dat is dan vaak een advocaat, die ervaring heeft met het afwikkelen van faillissementen of het vereffenen van de boedels van bedrijven. De rechter kan een vereffenaar aanwijzen in de volgende situaties:

  • Als niet bekend is of er erfgenamen zijn;
  • Als de nalatenschap niet door een executeur wordt beheerd en de erfgenamen de nalatenschap onbeheerd laten;
  • Wanneer tot verdeling wordt overgegaan vóórdat opeisbare schulden zijn voldaan;
  • Wanneer voor een schuldeiser het gevaar bestaat, dat de schuld niet zal worden voldaan. Bijvoorbeeld omdat de nalatenschap niet toereikend is, niet behoorlijk wordt beheerd en afgewikkeld of omdat een andere schuldeiser zich op de nalatenschap gaat verhalen.
  • Wanneer de belangen van (privé)schuldeisers van een erfgenaam ernstig worden geschaad door gedragingen van een erfgenaam of een executeur testamentair.

De vereffenaar heeft de taak om de nalatenschap ‘als een goed vereffenaar te beheren en te vereffenen’. Als leek doe je er goed aan om een notaris in te schakelen. Als je verkeerd handelt, kun je namelijk aansprakelijk gesteld worden voor eventuele schade. Besef dat als je de erfenis eenmaal beneficiair aanvaardt hebt, je hem daarna niet meer kan verwerpen. Schakel je adviseurs in die niet voldaan kunnen worden uit de erfenis, dan draai je zelf op voor de kosten.

Vereffeningsprocedure bij beneficiair aanvaarden

Het doel van vereffening nalatenschap is om goederen te verkopen, zodat schulden betaald kunnen worden. Het is een beetje te vergelijken met een faillissement. Wanneer de erfgenamen de vereffenaars zijn, is er sprake van een ‘lichte vereffening’. Is de vereffenaar door de rechter aangewezen, dan zal er een ‘zware vereffening’ gedaan moeten worden. Bij een lichte vereffening wordt een boedelbeschrijving opgemaakt en schuldeisers van de nalatenschap worden voldaan. Het verschil met een zware vereffening, is dat schuldeisers niet hoeven te worden opgeroepen en het neerleggen van de uitdelingslijst is niet verplicht, tenzij de kantonrechter wat anders bepaalt. Hieronder leggen de procedure voor een lichte vereffening uit.

1. Verklaring van erfrecht

Als eerste leg je bij de rechtbank vast dat je de erfenis beneficiair wilt aanvaarden. Dat doe je in een verklaring van erfrecht. Deze verklaring heb je nodig om de rekeningen van de overledene te kunnen gebruiken. Ook veel instanties vragen om een verklaring van erfrecht.

2. Boedelbeschrijving opmaken

Een van de belangrijkste onderdelen van de vereffening is het opstellen van de boedelbeschrijving. Dit is een overzicht van alle bezittingen en schulden van de overledene op de datum van overlijden. Vaak wordt dit gedaan met behulp van een boedelnotaris.

fixprice-2Blijkt de nalatenschap negatief te zijn? Dan moet dit direct gemeld worden aan de kantonrechter. Deze zal vervolgens verdere instructies geven.

3. Boedelbeschrijving ter inzage leggen

De vereffenaars moeten de boedelbeschrijving op het kantoor van de boedelnotaris neerleggen. Is er geen boedelnotaris, dan moet de boedelbeschrijving bij de griffie van de rechtbank worden neergelegd. Het doel hiervan is dat overige belanghebbenden en schuldeisers de beschrijving kunnen inzien. Dit is overigens niet altijd nodig. Vereffenaars kunnen namelijk ontheffing aanvragen bij de kantonrechter. Of hij dit toezegt, hangt af van de grootte van de nalatenschap en of anderen belang hebben bij de inzage.

4. Aanschrijven schuldeisers

Vervolgens zullen de vereffenaars bekende schuldeisers moeten informeren over hun vordering. Dat doen ze per brief. In die brief staat dat de schuldenaar overleden is en dat ze moeten melden wat ze te vorderen hebben. De kantonrechter kan bepalen dat je de schuldeisers ook via de Staatscourant moet oproepen. Dit moet vaak al eerder worden gedaan, namelijk op het moment van de beneficiaire aanvaarding. Is het adres van één van de schuldeisers onbekend? Dan meld je dat bij de kantonrechter.

5. Schuldeisers betalen

De laatste stap is het betalen van de schuldeisers. Als het nodig is, kunnen er bezittingen worden verkocht. De vereffenaar doet dit altijd in overleg met de erfgenamen. De vereffenaar heeft de bevoegdheid om goederen te verkopen voor zover dat nodig is om de schulden te betalen. Hoe hij ze verkoopt maakt daarbij niet uit. De vereffenaar zal op een bepaalt moment een uitdelingslijst maken. Daarop staan alle schuldeisers genoemd, de hoogte van hun vorderingen en de positie (rang) die ze hebben. Deze positie bepaalt, welke schuldeiser het eerst wordt betaald. Iedere belanghebbende kan tegen deze uitdelingslijst in verzet komen. Dat moet gebeuren binnen 1 maand na neerlegging, door een bezwaarschrift in te dienen bij de rechtbank. Wordt er geen verzet ingesteld of is er onherroepelijk beslist op het verzet? Dan wordt de uitdelingslijst bindend en moet de vereffenaar de schulden op de juiste volgorde betalen.

Vereffening nalatenschap bij meer schulden dan bezittingen

Het kan zo zijn dat de nalatenschap meer schulden dan bezittingen bevat. Het saldo is negatief. De nalatenschap wordt in dit geval hetzelfde behandelt als een faillissement. De regels zijn behoorlijk ingewikkeld. In dit soort situaties is het meestal niet verstandig de vereffening zelf te doen. Het is vaak beter om de rechtbank te vragen een gespecialiseerde vereffenaar te benoemen.

Advocaat bij vereffening nalatenschap

Bij het verdelen van een erfenis komt veel kijken en vaak spelen ook emoties een grote rol. Het kan daardoor voorkomen dat vereffenaars het niet met elkaar eens worden. Als één vereffenaar niet meewerkt kan dat al problemen geven. In dat geval kun je naar de kantonrechter stappen. Die kan bijvoorbeeld bepalen, dat jij als enige de taken als vereffenaar mag uitvoeren. Ook als er een vereffenaar is aangewezen door de rechter kunnen er problemen ontstaan, de erfgenamen zijn het bijvoorbeeld niet eens met zijn handelswijze. Ook dan is er de mogelijkheid naar de kantonrechter te stappen. Vraag in dit soort situaties altijd een jurist of advocaat die gespecialiseerd is in erfrecht om advies.

Problemen met de erfenis? De juristen van Leggle staan voor je klaar. Kies hier jouw erfrecht advocaat.

Jouw marktplaats voor juristen
5 redenen om direct voor ons te kiezen
  • Juiste expertise
    Voor elk probleem is er een specialist.
  • Persoonlijke klik
    Van een goede relatie komt goed werk.
  • Juiste prijs
    Jij bepaalt welke jurist bij jouw budget past.
  • Vaste prijs. Geen uurtarief.
    Achteraf geen extra factuur.
  • Niet goed, geld terug
    Zo garanderen en bewaken we onze kwaliteit.

vereffening nalatenschap

Wat kun je zelf doen bij vereffening nalatenschap

  • Krijg je een erfenis, maar weet je niet hoeveel bezittingen en schulden de overledene heeft? Dan is beneficiaire aanvaarding de beste optie.
  • Breng zo goed mogelijk de financiële zaken in kaart.
  • Schakel een notaris in om je te helpen met de vereffeningsprocedure.

Zo helpen wij jou:

Heb je een conflict over de erfenis? Dan kun je beter zorgen dat dit wordt opgelost voordat de problemen uit de hand lopen. Als je er met de notaris niet uitkomt, kun je een Leggle jurist om advies vragen. De juiste expertise, ervaring, prijs én het goede gevoel klik je in een paar minuten bij elkaar.

Lees hoe we jou kunnen helpen

Tips bij erfenis
  • De notaris is onafhankelijk, schakel die in
  • Maak onderscheid tussen emoties en de zakelijke kant
  • Probeer snel tot een afronding te komen