Afspiegelingsbeginsel, hoe werkt het?∙ Leggle

Ontslag door bedrijfseconomische redenen

Het afspiegelingsbeginsel moet worden toegepast bij ontslag door bedrijfseconomische redenen. Dat is bijvoorbeeld als er blijvend minder werk zal zijn, of als de financiële situatie erg is verslechtert. Dit moet je werkgever wél kunnen aantonen met jaarrekeningen, offertes die nog open staan en voorspellingen voor het komende half jaar. Een reorganisatie is ook een bedrijfseconomische reden, maar ook die moet worden toegelicht bij het UWV. Alleen als het UWV toestemming geeft, mag er tot ontslag worden overgegaan. Heb je zelf het idee dat het bedrijf prima loopt? Dan is het slim om een jurist in te schakelen. Die kan de situatie van een afstand bekijken en beoordelen of de ontslagvergunning van het UWV terecht is, of juist niet.

Let op. Werk je langer dan 2 jaar bij het bedrijf? Dan heb je in principe altijd recht op een transitievergoeding.

afspigelingsbeginsel

Wat is het afspiegelingsbeginsel?

De wet is heel stellig in de ontslagregels: er moet afgespiegeld worden. Het afspiegelingsbeginsel is de manier om de ontslagvolgorde te bepalen. Hiermee worden werknemers ingedeeld op functie, leeftijd en de lengte van hun dienstverband. Je persoonlijkheid, kwaliteiten en hoe goed je functioneert spelen dus geen enkele rol. Het afspiegelingsbeginsel wordt toegepast per categorie uitwisselbare functies binnen het bedrijf. Dit zijn functies die hetzelfde (of nagenoeg hetzelfde) zijn op basis van de aard, inhoud, niveau, beloning en de omstandigheden. Let op: het gaat om uitwisselbaarheid van functies en niet om de uitwisselbaarheid van werknemers. In elke categorie worden de werknemers in vijf leeftijdsgroepen verdeeld:

De leeftijdsgroepen afspiegelingsbeginsel:

  • de leeftijdsgroep van 15 tot en met 24 jaar;
  • de leeftijdsgroep van 25 tot en met 34 jaar;
  • de leeftijdsgroep van 35 tot en met 44 jaar;
  • de leeftijdsgroep van 45 tot en met 54 jaar;
  • de leeftijdsgroep vanaf 55 jaar.

In principe worden álle werknemers hierin meegenomen, dus ook arbeidsongeschikte werknemers en payrollmedewerkers. Uiteindelijk wordt binnen elke leeftijdsgroep de werknemer met het kortste dienstverband als eerste ontslagen. De bedoeling van dit afspiegelen is dat de leeftijdsverdeling in het bedrijf vóór en ná het ontslag zoveel mogelijk gelijk blijft.

Eerst bepalen of de ontslagvolgorde terecht is

Laat mij je helpen.

En wat eventuele uitzonderingen zijn. Je bent niet zomaar boventallig.

Wat als er niet afgespiegeld kan worden?

Bij kleinere bedrijven of afdelingen kan het afspiegelingsbeginsel soms niet worden toegepast. Daarvoor zijn er gewoonweg te weinig medewerkers. In dat geval geldt meestal dat de degene die het laatste is binnengekomen, het eerste wordt ontslagen.

Het afspiegelingsbeginsel hoeft ook niet te worden gebruikt als het bedrijf gaat sluiten, er een unieke functie komt te vervallen of als er een complete categorie uitwisselbare functies komt te vervallen.

Regels afspiegelingsbeginsel 2016

Sinds februari 2016 gelden er nieuwe regels voor het afspiegelingsbeginsel. De ontslagvolgorde tussen AOW-ers, oproepkrachten en tijdelijke werknemers is toen gewijzigd. Deze ontslagvolgorde gaat per groep. Voordat de afspiegeling wordt gemaakt, moeten eerst de contracten met werknemers uit groep 1 zo snel mogelijk worden beëindigd.

Van groep 2 t/m 5 wordt een afspiegeling gemaakt. Vervolgens wordt van de werknemers in groep 2 als eerste afscheid genomen. Pas als er niemand over is in deze groep binnen dezelfde categorie uitwisselbare functies, wordt overgaan naar de volgende groep.

De groepen zijn als volgt verdeeld:

  • Groep 1. Externe medewerkers: zoals gedetacheerden, uitzendkrachten en ZZP-ers.
  • Groep 2. Werknemers die de AOW-gerechtigde leeftijd hebben bereikt.
  • Groep 3. Oproepkrachten met een nul-urencontract
  • Groep 4. Werknemers met een contract voor bepaalde tijd van wie het contract binnen 26 weken eindigt.
  • Groep 5. Werknemers met een contract voor onbepaalde tijd en de overige werknemers met een contract voor bepaalde tijd.

Soms kan er worden afgeweken van het afspiegelingsbeginsel. Bijvoorbeeld bij onmisbare werknemers, werknemers die niet ontslagen mógen worden (zoals langdurig zieken) of bij iemand met een zwakke arbeidsmarktpositie (terwijl de eerstvolgende werknemer binnen de leeftijdsgroep juist een gunstige arbeidsmarktpositie heeft).

Voor het berekenen van het afspiegelingsbeginsel kun je de Berekening afspiegelingstool en de Handleiding afspiegeling gebruiken.

thumb-2Je kan de uitvoeringsregels 2016 downloaden bij het UWV. Hierin staat ook een handig voorbeeld van de berekening.

Ken je positie in een arbeidsconflict

Met dit handboek sta je sterker.

Download nu gratis

Voorbeeld van een afspiegeling

In dit voorbeeld zijn 20 personen boventallig. Per leeftijdscategorie wordt berekend hoeveel procent dit aantal medewerkers is van het ttoale aantal medewerkers. Dit percentage wordt gebruiket om het aantal boventallige medewerkers over de leeftijdscategorien te verdelen.

15-24 jaar 25-34 jaar 35-44 jaar 45-54 jaar 55+ Totaal
20 40 84 33 12 189
10,6% 21,2% 44,4% 17,5% 6,3% 100%
10,5%x20= 21,2%x20= 44,4%x20= 17,5%x20= 6,3%x20=
2,12 4,24 8,88 3,5 1,26 20

Wat als jij de enige bent in een leeftijdscategorie?

Soms zit er in een leeftijdscategorie maar 1 persoon. Wat gebeurt er dan? De verhouding tussen de verschillende leeftijdscategorieën moet min of meer gelijk blijven. Wie er wordt ontslagen, hangt dus af van het aantal werknemers en het aantal dat ontslagen moet worden. In principe val je als enige in de leeftijdsgroep pas af, als in de andere groepen (meer dan) de helft is ontslagen. Zijn er te weinig werknemers om een goede afspiegeling te maken, dan wordt er gekeken naar de gehele groep. Degene die als laatst is binnengekomen, wordt het eerst ontslagen.

Bezwaar maken tegen het afspiegelingsbeginsel

Je hoeft het niet zomaar te accepteren als je wordt ontslagen. Laat een jurist met je zaak meekijken. Heb je twijfels over de toepassing van het afspiegelingsbeginsel of heb je het idee dat er fouten zijn gemaakt? Dan kun je in bezwaar gaan bij het UWV. Ze zullen de afspiegeling dan extra goed bekijken. Ook als je wél wordt ontslagen, moet je daar niet zomaar voor tekenen. Laat je vaststellingsovereenkomst altijd controleren, zodat je zeker weet dat jij er zo goed mogelijk uitkomt.

Waarom een jurist inschakelen?

  • Ontvang een hogere transitievergoeding
  • Haal een betere deal uit de onderhandelingen
  • De kosten kunnen meestal op je werkgever worden verhaald

Krijg waar jij recht op hebt

Laat deze kans niet liggen!

Met hulp van een arbeidsjurist is het mogelijk om te onderhandelen over je vaststellingsovereenkomst. Er is dan vaak een betere deal uit te halen.

Dreigend ontslag? Laat jouw ontslag beoordelen door een jurist

Jouw marktplaats voor juristen

De juiste expertise
Specialisten gecontroleerd door Leggle
Een vaste prijs
Niet goed, geld terug

hulp bij ontslag

Wat kun je zelf doen bij boventalligheid

  • Maak een dossier met daarin je arbeidsovereenkomst, verslagen van beoordelingen en andere stukken.
  • Laat de communicatie met je werkgever over aan een jurist, dat voorkomt escalatie.
  • Teken geen stukken zonder advies.

Zo helpen wij jou:

Ontslag is vervelend en brengt onzekerheid en vragen met zich mee. Kan ik mijn ontslag aanvechten? Krijg ik de juiste ontslagvergoeding? Heb ik recht op WW? Een jurist kan die vragen beantwoorden. De juiste expertise, ervaring, prijs én het goede gevoel klik je bij Leggle in een paar minuten bij elkaar.

Lees hoe we jou kunnen helpen

Tips bij onterecht ontslag
  • Geef altijd aan dat je bereid bent te werken
  • Vraag om een schriftelijke toelichting van de ontslagredenen
  • Laat je niet bang maken